Câu 1 Đọc đoạn thông tin sau đây: Tháng 6-1941, tại Luân Đôn (Anh), các nước Đồng minh ra tuyên bố cam kết cùng hợp tác cả trong chiến tranh và hòa bình. Sự kiện này đã đặt cơ sở cho việc hướng tới thành lập Liên hợp quốc. Từ đó, các nước Đồng minh (vai trò lớn nhất thuộc về Liên Xô, Mỹ và Anh) đã tổ chức nhiều cuộc họp ở Tehran (Iran) và Moscow (Liên Xô) để sớm thành lập một tổ chức quốc tế, nhằm thực hiện việc duy trì hòa bình và an ninh thế giới. Tại Hội nghị Yalta (2-1945), Liên Xô, Mỹ và Anh đã thống nhất thành lập tổ chức Liên hợp quốc. Ngày 24-10-1945, với sự phê chuẩn Hiến chương của các thành viên, tổ chức Liên hợp quốc chính thức được thành lập.

Câu 2 Đọc tư liệu sau đây: "Không có nội dung nào trong Hiến chương này cho phép Liên hợp quốc can thiệp vào các vấn đề về thực chất thuộc quyền nội bộ của bất kỳ quốc gia nào hoặc yêu cầu các thành viên đưa những vấn đề đó ra giải quyết theo Hiến chương hiện tại …" (Trích: Điều 2, Hiến chương Liên hợp quốc)

Câu 3 Đọc đoạn tư liệu sau đây: "Mọi người sinh ra đều được tự do và bình đẳng về nhân quyền và các quyền. Mọi người đều được tạo hóa ban cho lí trí và lương tâm, và cần phải đối xử với nhau bằng tình anh em." (Trích: Điều 1, Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền của Liên hợp quốc)

Câu 4 Đọc đoạn tư liệu sau đây: [Đối với việc thúc đẩy quá trình phi thực dân hóa trên thế giới, năm 1960] “Đại hội đồng Liên hợp quốc đã thông qua bản Tuyên ngôn về thủ tiêu hoàn toàn chủ nghĩa thực dân, trao độc lập cho các quốc gia và dân tộc thuộc địa … Như thế, Tuyên ngôn đã khẳng định các nước thực dân đã vi phạm nguyên tắc quan trọng nhất của luật pháp quốc tế; khẳng định rõ ràng cơ sở pháp lí quốc tế của cuộc đấu tranh giành độc lập của các dân tộc bị áp bức.” (Nguyễn Quốc Hùng, Nguyễn Hồng Quân, Liên hợp quốc và Lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc, NXB Chính trị quốc gia Hà Nội, 2008, tr. 46)

Câu 5 Đọc đoạn tư liệu sau đây, học sinh chọn đúng hoặc sai. "Tất cả các quốc gia thành viên Liên hợp quốc đều phải làm tròn những nghĩa vụ mà họ phải đảm nhận theo Hiến chương này để được đàm hưởng toàn bộ các quyền và ưu đãi do tư cách thành viên mà có: tất cả các thành viên của Liên hợp quốc giải quyết các tranh chấp quốc tếbằng biện pháp hòa bình, sao cho không tổn hại đến hòa bình, an ninh quốc tế và công lí." (Trích: Điều 2, Hiến chương Liên hợp quốc, ngày 24-10-1945)

Câu 6 Đọc đoạn tư liệu sau đây, học sinh chọn đúng hoặc sai. [Năm 1960] “Đại hội đồng Liên hợp quốc đã thông qua bản Tuyên ngôn về thủ tiêu hoàn toàn chủ nghĩa thực dân, trao độc lập cho các quốc gia và dân tộc thuộc địa. Đó là một sự kiện chính trị quan trọng. Như thế, Tuyên ngôn đã khẳng định các nước thực dân đã vi phạm nguyên tắc quan trọng nhất của luật pháp quốc tế; khẳng định rõ ràng cơ sở pháp lí quốc tế của cuộc đấu tranh giành độc lập của các dân tộc bị áp bức.” (Nguyễn Quốc Hùng, Nguyễn Hồng Quân, Liên hợp quốc và Lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc,NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2008, tr. 46)

Câu 7 Đọc đoạn tư liệu sau: Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền là tuyên ngôn cơ bản về các quyền con người. Văn kiện này được Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua tại nghị quyết 217A(III) ngày 10/12/1948 tại Paris (Pháp). Trong đó, Điều 1 của Tuyên ngôn khẳng định: “Mọi người sinh ra tự do và bình đẳng về phẩm cách và quyền lợi, có lí trí và lương tâm, và phải đối xử với nhau trong tình bác ái”.

Câu 8 Đọc đoạn tư liệu sau.

Câu 9 Đọc đoạn tư liệu sau. Đại hội đồng Liên hợp quốc ngày 23/2/2024 (rạng sáng 24/2 theo giờ Hà Nội) đã nhóm họp phiên đặc biệt để thảo luận về tình hình xung đột Nga – Ukraine. Phát biểu tại cuộc họp có sự tham dự của đại diện 193 thành viên Liên hợp quốc. Chủ tịch Đại hội đồng Liên hợp quốc Dennis Francis đã bày tỏ quan ngại trước những thiệt hại và sự tàn phá ở Ukraine sau 2 năm xung đột. Giao tranh đã khiến hàng nghìn người thương vong, hàng triệu người phải rời bỏ nhà cửa đi lánh nạn và rất nhiều cơ sở hạ tầng như trường học, bệnh viện bị hư hại.

Câu 10 Đọc đoạn tư liệu sau. Ngày 17/6/2019, tại phiên họp Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc ở New York (Mỹ) với số phiếu 192/193 phiếu, Việt Nam chính thức trở thành Ủy viên không thường trực của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc nhiệm kì 2020 – 2021.

Câu 11 Đọc đoạn tư liệu sau đây: Trước kia, chế độ quân chủ tại Hy Lạp đã nhờ vào sự giúp đỡ của Anh, nhưng sau Chiến tranh thế giới thứ hai, kinh tế của nước Anh hoàn toàn suy kiệt, lọ cho mình còn không xong, nên không thể giúp đỡ gì cho chế độ quân chủ ở Hy Lạp nữa. Vào ngày 12-3-1947, Tổng thống Thư-ru-man đã đọc một bài diễn văn tại lưỡng viện Quốc hội Mỹ, cho rằng Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ nếu bị rơi vào khối xã hội chủ nghĩa, thì cả Trung Đông cũng sẽ rơi theo… sẽ làm cho cả Tây Âu bị ảnh hưởng. Do vậy, ông thuyết phục Quốc hội Mỹ chi viện kinh tế và quân sự cho Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ với số tiền 400 triệu đô la. Luận này về sau được gọi là “Học thuyết To-ru-man”. (Vương Kính Chi, Lược sử nước Mỹ, Phong Đào dịch, NXB Thành phố Hồ Chí Minh, 2000, tr. 145)

Câu 12 Đọc đoạn thông tin sau đây: Từ đầu những năm 70 của thế kỉ XX, trên thế giới đã diễn ra nhiều cuộc gặp gỡ thương lượng của các quốc gia các nước và khu vực, Mỹ và Liên Xô, Mỹ với Trung Quốc, hai miền nước Đức, Đông Âu và Tây Âu, … Tháng 12-1989, trong một cuộc họp không chính thức tại đảo Malta (Địa Trung Hải), đại diện hai nhà lãnh đạo cường quốc Liên Xô (Gorbachev) và Mỹ (Bush) đã chính thức cùng tuyên bố chấm dứt Chiến tranh lạnh. Sau Chiến tranh lạnh, Liên Xô, Mỹ và các nước đã thoả thuận giải quyết các cuộc xung đột ở nhiều nơi trên thế giới bằng giải pháp hoà bình, ở Afghanistan, Cam-pu-chia, Tây Nam Phi… Nhiều tổ chức liên minh khu vực và châu lục được mở rộng, hoặc thay đổi tên gọi mới, kết thêm thành viên và kết nối liên lục địa (ASEAN, EU, ASEM, APEC, …).

Câu 13 Đọc đoạn tư liệu sau đây: “Vào thập niên 1980, mối quan hệ nồng ấm giữa Tổng thống Mỹ Ri-gân và nhà lãnh đạo Liên Xô Gô-ơ-ba-chốp đã giúp giảm bớt căng thẳng trong cường thế của Chiến tranh lạnh. Năm 1987, hai nhà lãnh đạo đã đồng ý hủy bỏ tên lửa hạt nhân tầm trung. Năm 1989, Gô-ơ-ba-chốp cho phép các quốc gia xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu bầu ra chính phủ dân chủ, và đến năm 1991, Liên Xô tan rã thành 15 nước cộng hòa độc lập. Ngày 12-3-1999, Hung-ga-ri, Ba Lan và Cộng hòa Séc gia nhập khối NATO." (King Fisher, Bách khoa thư lịch sử (Nguyễn Đức Tình và Ngô Minh Châu dịch), NXB Thế giới, Hà Nội, 2016, tr. 437)

Câu 14 Cho bảng dữ kiện sau đây về nguyên nhân sụp đổ Trật tự thế giới hai cực Yalta, trong mỗi ý a, b, c, d, học sinh chọn đúng hoặc sai. Nguyên nhân sụp đổ Trật tự thế giới hai cực Yalta Nội dung: Chạy đua vũ trang khiến cả Liên Xô và Mỹ bị tốn kém, suy giảm thế mạnh kinh tế, buộc hai bên phải tự điều chỉnh, từng bước hạn chế căng thẳng. Sự vươn lên của các nước trên thế giới nhằm thoát khỏi ảnh hưởng của hai cực. Thắng lợi của phong trào giải phóng dân tộc và sự ra đời của hàng loạt các quốc gia độc lập. Sự thay đổi trong cân kinh tế thế giới, đặc biệt là sự nổi lên của Nhật Bản và các nước Tây Âu. Xu thế hoà hoãn, toàn cầu hoá và ảnh hưởng của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ ba. Sự khủng hoảng, suy yếu rồi tan rã của Liên Xô quốc gia đứng đầu hệ thống xã hội chủ nghĩa.

Câu 15 Đọc đoạn tư liệu sau đây, học sinh chọn đúng hoặc sai. “Bài học của thời kì Chiến tranh lạnh đã chứng tỏ phương thức quan hệ quốc tế lấy đối đầu làm chính – quan hệ sứ là chủ yếu không còn phù hợp, phải chịu nhiều tổn thất hoặc thất bại như hai nước Xô – Mỹ và một số bên thứ ba, một bị mất. Trong khi đó, phương thức lấy hợp tác và cạnh tranh về kinh tế – chính trị là chính lại thu được nhiều tiến bộ, kết quả như các nước Đức, Nhật và NICs. Sự hưng thịnh hay suy vong của một quốc gia quyết định bởi sức mạnh tổng hợp của quốc gia đó, mà chủ yếu là thực lực kinh tế và khoa học – kĩ thuật.”

Câu 16 Đọc đoạn tư liệu sau: “Đầu năm 1945, Chiến tranh thế giới thứ hai bước vào giai đoạn kết thúc, nhiều vấn đề quan trọng và cấp bách đặt ra với các nước Đồng minh: nhanh chóng đánh bại hoàn toàn kẻ thù nghĩa phát xít, tổ chức lại thế giới sau chiến tranh, phân chia quyền lợi giữa các nước thắng trận, … Từ ngày 4 đến ngày 11-2-1945, tại thành phố I-an-ta (Liên Xô) đã diễn ra Hội nghị giữa ba cường quốc Liên Xô – Mỹ – Anh. Hội nghị đưa ra nhiều quyết định quan trọng: thống nhất mục tiêu chung trong việc tiêu diệt tận gốc chủ nghĩa phát xít Đức và chủ nghĩa quân phiệt Nhật; thành lập tổ chức Liên hiệp quốc để duy trì hòa bình và an ninh quốc tế; thoả thuận về việc phân chia phạm vi ảnh hưởng giữa các nước lớn, chủ yếu là giữa Liên Xô và Mỹ ở châu Âu, châu Á sau chiến tranh.” (SGK Lịch sử 12, bộ Cánh diều, tr. 9)

Câu 17 Đọc đoạn tư liệu sau: “Quân đội Mỹ chiếm đóng Nhật Bản; ở bán đảo Triều Tiên lấy vĩ tuyến 38 làm ranh giới, quân đội Liên Xô đóng quân ở miền Bắc và quân đội Mỹ đóng quân ở miền Nam; Trung Quốc cần trở thành quốc gia thống nhất và dân chủ, quân đội nước ngoài rút khỏi Trung Quốc. Chính phủ Trung Hoa Dân quốc cần cải tổ với sự tham gia của Đảng Cộng sản Trung Quốc và các đảng phái dân chủ, trao lại cho Trung Quốc quyền Mãn Châu, đảo Đài Loan và quần đảo Bành Hồ.” (SGK Lịch sử 12, bộ sách Chân trời sáng tạo, tr. 13)

Câu 18 Đọc đoạn tư liệu sau: “Đầu những năm 70 của thế kỉ XX, mặc dù Chiến tranh lạnh vẫn còn tiếp diễn nhưng xu thế hoà hoãn giữa hai bên cũng tiếp tục phát triển. Năm 1972, Liên Xô và Mỹ tiến hành những cuộc gặp gỡ cấp cao, đạt được những thoả thuận hạn chế vũ khí chiến lược. Từ nửa thập niên 80 của thế kỉ XX, Liên Xô và Mỹ đã đối thoại, bình thường hoá quan hệ. Tháng 12 năm 1989, trong cuộc gặp gỡ không chính thức giữa Tổng thống Hoa Kì G. Bu-sơ và Tổng bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô M. Gooc-ba-chốp tại đảo Man-ta (Địa Trung Hải), hai bên đã tuyên bố chấm dứt Chiến tranh lạnh. Sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Đông Âu cuối những năm 80 của thế kỉ XX và sự tan rã của Liên Xô (1991) đã chấm dứt Trật tự hai cực I-an-ta.” (SGK Lịch sử 12, bộ Chân trời sáng tạo, tr. 15)

Câu 19 Đọc đoạn tư liệu sau: “Trải qua hơn 40 năm, ‘Trật tự hai cực I-an-ta’ đã từng bước bị xói mòn: thắng lợi của cách mạng Trung Quốc năm 1949 đã tạo ra một ‘đột phá’ đối với trật tự này và đập tan âm mưu của Mỹ không để Trung Quốc và Liên Xô phải ở những quyền ở vùng Đông Bắc Á; sự lớn mạnh về kinh tế các nước Tây Âu, đặc biệt sự ra đời của Khối thị trường chung châu Âu (EEC) từ giai đoạn trước làm giảm nghiêm trọng phạm vi ảnh hưởng của Mỹ ở Tây Âu; thắng lợi của phong trào giải phóng dân tộc làm thay đổi căn bản bộ mặt khu vực Á – Phi – Mỹ Latinh theo ‘khuôn khổ I-an-ta’ thuộc ảnh hưởng truyền thống của Mỹ và các nước phương Tây; sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế Nhật Bản, Tây Âu dẫn đến việc hai trung tâm kinh tế – tài chính là Tây Âu và Nhật Bản cạnh tranh với Mỹ.” (Lịch sử thế giới hiện đại, Nguyễn Anh Thái, NXB Giáo dục, tr. 417)

Câu 20 Đọc đoạn tư liệu sau: “Trật tự thế giới hai cực I-an-ta sụp đổ có tác động lớn đến thế giới, đưa tới sự phát triển mới. Trong quan hệ quốc tế, một trật tự thế giới mới dần hình thành theo xu thế đa cực. Mỹ tiếp tục là siêu cường có sức mạnh vượt trội, nhưng phạm vi ảnh hưởng bị thu hẹp ở nhiều nơi. Trật tự thế giới hai cực I-an-ta sụp đổ đã mở ra chiều hướng và những điều kiện để giải quyết hoà bình trong các cuộc xung đột, xung đột như ở Áp-ga-ni-xtan, Cam-pu-chia, Na-mi-bi-a, … Sự sụp đổ của Trật tự thế giới hai cực I-an-ta cũng tạo điều kiện cho các cường quốc mới nổi có vị trí, vai trò lớn hơn trong quan hệ quốc tế, đặc biệt là Trung Quốc, Ấn Độ và một số nước lớn ở châu Âu.” (SGK Lịch sử 12, bộ sách Cánh diều, tr. 13)

Câu 21 Cho bảng dữ liệu về Nội dung thoả thuận của Hội nghị Yalta (4/2 – 11/2/1945). Nước Tại châu Âu Liên Xô – Quân đội Liên Xô đóng quân miền Đông nước Đức, Đông Béc-lin và các nước Đông Âu. – Vùng Đông Âu thuộc phạm vi ảnh hưởng của Liên Xô. Tại châu Á – Khôi phục lại những quyền lợi mà nước Nga bị mất sau Chiến tranh thế giới thứ nhất (1904–1905), như trả lại cho Liên Xô miền Nam đảo Xa-kha-lin, Liên Xô chiếm bán đảo thuộc quần đảo Cu-rin… Đây là điều kiện để Liên Xô tham gia chống Nhật. – Tại Trung Quốc: Liên Xô được thuê cảng Lữ Thuận làm căn cứ hải quân; được trả lại đường sắt Tây-bi-rư-a – Trưởng Xuân; được cùng Trung Quốc khai thác tuyến đường sắt Hoa Đông và Nam Mãn Châu… – Kiểm soát phía bắc vĩ tuyến 38 Triều Tiên. Tại châu Âu Mỹ và các nước phương Tây – Quân đội Mỹ, Anh, Pháp chiếm đóng miền Tây nước Đức, Tây Béc-lin và các nước Tây Âu. Tại châu Á – Tại Nhật Bản: sau khi Nhật đầu hàng, quân đội Đồng minh (chủ yếu là Mỹ) sẽ chiếm đóng – Kiểm soát phía nam vĩ tuyến 38 Triều Tiên. – phần còn lại của châu Á (Đông Nam Á, Tây Á, Nam Á…) thuộc phạm vi ảnh hưởng truyền thống của các nước phương Tây.

Câu 22 Đọc đoạn thông tin sau đây: Trong xu thế đa cực nhiều trung tâm, Mỹ và Trung Quốc là hai cục có tầm ảnh hưởng lớn đến nền kinh tế thế giới, Mỹ vẫn duy trì vị trí cường quốc số 1 thế giới; từ năm 2010, Trung Quốc đã vượt qua Anh, Pháp, Đức, Nhật Bản để trở thành nền kinh tế thứ hai thế giới. Tuy nhiên, các nước lớn và trung tâm kinh tế, tài chính khác (Nhật Bản, Liên minh châu Âu, Đông Âu, Ấn Độ, …) cũng đang nỗ lực vươn lên mạnh mẽ; quốc gia nào cũng muốn khẳng định vị thế, vai trò của mình trong quan hệ quốc tế.

Câu 23 Cho bảng dữ kiện sau đây về một số trung tâm quyền lực thế giới: Mỹ Vẫn là cường quốc số một thế giới. Với sức mạnh về kinh tế, quân sự, khoa học, kĩ thuật, … Mỹ có ảnh hưởng lớn nhất đến quan hệ quốc tế. Trung Quốc Vươn lên mạnh mẽ, vượt Nhật Bản (năm 2010) để trở thành nền kinh tế lớn thứ hai thế giới (sau Mỹ), sức mạnh quân sự không ngừng được tăng cường. Liên minh châu Âu (EU) Tiếp tục là tổ chức liên kết khu vực chặt chẽ trên nhiều lĩnh vực, có ảnh hưởng trên phạm vi toàn cầu về kinh tế, thương mại. Nhật Bản Tiếp tục duy trì địa vị cường quốc kinh tế, từng bước tăng cường sức mạnh về chính trị, ngày càng có ảnh hưởng trên trường quốc tế. Liên bang Nga Phục hồi mạnh mẽ, là một trong những cường quốc hàng đầu về quân sự, khoa học, kĩ thuật. Ấn Độ Trở thành cường quốc kinh tế, quân sự, khoa học, kĩ thuật, … có ảnh hưởng lớn trong quan hệ quốc tế.

Câu 24 Đọc đoạn tư liệu sau đây, trong mỗi ý a, b, c, d, học sinh chọn đúng hoặc sai. “Trật tự thế giới mới này được hình thành như thế nào, còn tùy thuộc ở nhiều nhân tố: sự phát triển về thực lực kinh tế, chính trị, quân sự của các cường quốc Mỹ, Nga, Trung Quốc, Anh, Pháp, Nhật Bản, Đức trong cuộc chạy đua về sức mạnh quốc gia tổng hợp… Sự lớn mạnh của lực lượng cách mạng thế giới (sự thành lập của công cuộc cải cách, đổi mới ở các nước xã hội chủ nghĩa, …); sự phát triển của cách mạng khoa học – kĩ thuật sẽ còn tiếp tục tạo ra những ‘đột phá’ và biến chuyển trên cục diện thế giới.” (Nguyễn Anh Thái (Chủ biên), Lịch sử thế giới hiện đại, NXB Giáo dục Việt Nam, Hà Nội, 2021, tr. 424)

Câu 25 Đọc đoạn tư liệu sau: Bài học của thời kì Chiến tranh lạnh đã chứng tỏ phương pháp quan hệ quốc tế lấy đối đầu làm chính – quan hệ quân sự là chủ yếu không còn phù hợp, phải chịu nhiều tổn thất hoặc thất bại như hai nước Mĩ – Xô và “một bị thương, một bị mất”. Trong khi đó, phương thức lấy hợp tác và cạnh tranh về kinh tế – chính trị là chính lại thu được nhiều tiến bộ, kết quả như các nước Đức, Nhật và NICs. Sự hưng thịnh hay suy vong của một quốc gia được quyết định bởi sức mạnh tổng hợp của quốc gia đó, mà chủ yếu là thực lực kinh tế và khoa học – kĩ thuật.

Câu 26 Đọc đoạn tư liệu sau: Sự kết thúc của Trật tự thế giới hai cực Yalta và Chiến tranh lạnh, cùng sự phát triển của cách mạng khoa học – công nghệ đã thúc đẩy mạnh mẽ quá trình toàn cầu hóa. Toàn cầu hóa là quá trình tăng lên mạnh mẽ những mối liên hệ, những ảnh hưởng tác động lẫn nhau, phụ thuộc lẫn nhau của tất cả các khu vực, các quốc gia, dân tộc trên thế giới.

Câu 27 Đọc đoạn tư liệu sau: Năm 1989, bức tường Berlin sụp đổ. Năm 1991, Liên Xô tan rã, chiến tranh lạnh kết thúc và cũng chấm dứt luôn sự tồn tại của trật tự thế giới hai cực, đổi đầu, giữa hai khối xã hội chủ nghĩa và tư bản chủ nghĩa, do hai quốc gia Liên Xô và Mỹ đứng đầu mỗi khối. Trong một phần tư thế kỉ sau khi Liên Xô sụp đổ, đã diễn ra hàng loạt biến động trong cục diện - chiến lược toàn cầu, an ninh, chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa, … Và, thế giới dường như vẫn không hề bình yên hơn trên lộ trình hướng tới một trật tự mới.

Câu 28 Đọc đoạn tư liệu sau: Nhu cầu ổn định để phát triển kinh tế, đặc biệt là xu thế toàn cầu hóa đã thúc đẩy xu thế đối thoại, cùng hợp tác, thay cho xu thế đối đầu giữa các nước có chế độ chính trị khác nhau trong quan hệ quốc tế. Xu thế đối thoại, hợp tác dựa trên cơ sở hai bên cùng có lợi, tôn trọng lẫn nhau, cùng tồn tại hòa bình đang ngày càng trở thành xu thế chủ yếu trong các mối quan hệ quốc tế.

Câu 29 Đọc đoạn tư liệu sau: Sau khi Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu sụp đổ, hệ thống xã hội chủ nghĩa thế giới tan rã, “Chiến tranh lạnh” và trật tự thế giới hai cực kết thúc. Mỹ muốn thiết lập một trật tự thế giới đơn cực do Mỹ đứng đầu thế giới. Tuy nhiên, từ đó đến nay, nhất là trong 10 năm gần đây, tình hình thế giới đã biến đổi nhanh chóng, thế giới từng bước chuyển từ đơn cực sang đa cực, đa trung tâm do tương quan lực lượng, sức mạnh của các nước lớn có sự thay đổi nhanh chóng.

Câu 30 Đọc đoạn tư liệu sau: Khi dự báo tình hình thế giới trong những năm sắp tới, Đại hội XII của Đảng đã nêu rõ: “Quá trình toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế tiếp tục được đẩy mạnh, … Cục diện thế giới theo xu hướng đa cực, đa trung tâm diễn ra nhanh hơn”. Nhận định đó phản ánh xu hướng biến đổi của tình hình thế giới trong những thập niên gần đây và sắp tới.

Câu 31 Đọc đoạn tư liệu sau: Cục diện thế giới hiện nay là cục diện đa cực, đa trung tâm. Mặc dù một cực trước kia là Liên Xô tan rã, nhưng cực còn lại là Mỹ cũng không vì thế mà xác lập được cục diện đơn cực; thế giới cũng không trở thành độc tôn của siêu cường Mỹ. Đã có một số cường quốc vươn lên chiếm thứ hạng cao; trong khi đó, sức mạnh Mỹ trên một số lĩnh vực có sự sụt giảm nhất định, địa vị siêu cường của Mỹ có sự suy giảm tương đối, thậm chí bị thách thức. Nổi bật nhất là sự phát triển đáng kinh ngạc của Trung Quốc sau hơn 45 năm cải cách, mở cửa từ năm 1978 đến nay.

Câu 32 Đọc đoạn tư liệu sau: Mặc dù Mỹ vẫn giữ được số một thế giới về kinh tế và các lĩnh vực như vốn, khoa học – công nghệ, … nhưng vị thế của nước này đang ngày càng bị giảm dần trước sự nổi lên của các trung tâm khác. Năm 2000, GDP của Mỹ gấp khoảng 12 lần Trung Quốc, nhưng đến năm 2021 chỉ còn gấp khoảng 1,3 lần.

Câu 33 Đọc đoạn tư liệu sau: Trong hơn hai thập kỷ sau khi Chiến tranh lạnh kết thúc, đã diễn ra những biến chuyển lớn tác động rất mạnh mẽ tới chiều hướng phát triển thế giới. Sự suy giảm vị thế tương đối về kinh tế, chính trị và quân sự của Mỹ cùng sự cạnh tranh quyết liệt, tập hợp lực lượng, phân ngồi giữa các cường quốc, cho thấy thế giới sẽ tiếp tục chứng kiến những thay đổi lớn diễn ra trong nhiều lĩnh vực chính trị – quân sự và kinh tế – xã hội trên quy mô toàn cầu. Nếu như thập niên cuối của thế kỷ XX là thập niên huy hoàng của Mỹ và là “thập niên bị đánh mất” của Nga, thì thập niên đầu thế...

Câu 34 Đọc đoạn tư liệu sau đây: “Sự kết thúc của trật tự thế giới 2 cực I-an-ta và Chiến tranh lạnh cùng với sự phát triển của cách mạng khoa học – công nghệ đã thúc đẩy mạnh mẽ quá trình toàn cầu hóa. "Toàn cầu hóa là quá trình gia tăng mạnh mẽ của những mối liên hệ, sự phụ thuộc, tác động lẫn nhau giữa các quốc gia, dân tộc và khu vực trên phạm vi toàn cầu."

Câu 35 Đọc đoạn tư liệu sau đây: "Cùng với sự phát triển của Trung Quốc, Nga, thế giới còn chứng kiến sự nổi lên của Ấn Độ với mức tăng trưởng kinh tế cao liên tục trong nhiều năm. Nhật Bản và các nước thuộc Liên minh châu Âu tiếp tục khẳng định vị thế của mình." (Trích SGK Lịch sử lớp 12 trang 20 - Bộ KNDT, NXB GDVN năm 2024)

Câu 36 Đọc đoạn tư liệu sau đây: "Sau Chiến tranh lạnh, các tổ chức kinh tế, tài chính chính khu vực, liên kết khu vực có vai trò ngày càng lớn đối với sự phát triển của thế giới, tiêu biểu là: Nhóm 20 nền kinh tế lớn nhất thế giới (G20); Diễn đàn Hợp tác Á – Âu (ASEM) gồm các nước thuộc Liên minh châu Âu (EU), các nước ASEAN, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc." (Trích SGK Lịch sử lớp 12 trang 20 - Bộ KNDT, NXB GDVN năm 2024)

Câu 37 Cho bảng dữ liệu sau: Thời gian Sự kiện 11-1989 Bức tường Berlin chính thức sụp đổ. 12-1989 Xô – Mỹ tuyên bố chấm dứt chiến tranh lạnh tại đảo Malta (Địa Trung Hải). 12-1991 Liên Bang Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết sụp đổ sau 74 năm tồn tại.

Câu 38 Đọc đoạn tư liệu sau đây: "Đầu thế kỉ XXI, trật tự thế giới từng bước chuyển sang thế đa cực, biểu hiện: Mỹ bị suy giảm sức mạnh tương đối trong tương quan so sánh với các cường quốc khác. Các trung tâm quyền lực ngày càng vươn lên, khẳng định sức mạnh về kinh tế, chính trị, quân sự đối với thế giới. Vai trò của các trung tâm, tổ chức kinh tế, tài chính quốc tế và khu vực ngày càng lớn ... Tiêu biểu là nhóm G7, G20, nhóm BRICs ..." (SGK 12, bộ Cánh Diều, trang 16-17, NXB GDVN)

Câu 39 Đọc đoạn tư liệu sau đây: "Mặc dù Mỹ vẫn giữ vị trí số một thế giới về kinh tế và các lĩnh vực như: vốn, khoa học – công nghệ, ... nhưng vị thế của nước này đang ngày càng giảm dần trước sự nổi lên của các trung tâm khác. Năm 2000, GDP của Mỹ gấp khoảng 12 lần Trung Quốc nhưng đến năm 2021 chỉ còn khoảng gấp 1,3 lần." (SGK Lịch sử 12, bộ KNDT, trang 20)

Câu 40 Đọc đoạn tư liệu sau đây. Nhận định về tình hình thế giới, Đại hội XII của Đảng Cộng sản Việt Nam nêu rõ: "Quá trình toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế tiếp tục được đẩy mạnh … Cục diện thế giới theo xu hướng đa cực, đa trung tâm diễn ra nhanh hơn." (Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, NXB Chính trị quốc gia Sự thật, 2016, tr. 16)

Câu 41 Đọc đoạn tư liệu sau đây: "Trật tự thế giới mới này được hình thành như thế nào còn phụ thuộc ở nhiều nhân tố: Sự phát triển về thực lực kinh tế, chính trị, quân sự của các cường quốc Mỹ, Nga, Trung Quốc, Anh, Pháp, Nhật Bản, Đức trong cuộc chạy đua về sức mạnh quốc gia tổng hợp …; sự lớn mạnh của lực lượng cách mạng thế giới; sự phát triển của cách mạng khoa học - kĩ thuật sẽ còn tiếp tục tạo ra những đột phá và chuyển biến trên cục diện thế giới." (Nguyễn Anh Thái, Lịch sử thế giới hiện đại, NXB Giáo dục Việt Nam, Hà Nội, 2021, tr. 424)