Đọc hiểu văn bản về lễ hội dân gian
Ngữ Văn lớp 3 · Bài học tự học tại nhà
Mục tiêu bài học: Sau bài học này, em sẽ biết:
- Thế nào là lễ hội dân gian.
- Cách đọc một đoạn văn kể về lễ hội và tìm ra những ý chính.
- Cảm nhận được vẻ đẹp và ý nghĩa của lễ hội quê hương.
1. Lễ hội dân gian là gì?
Lễ hội dân gian là những buổi lễ và vui chơi được tổ chức hằng năm ở một làng, một vùng, thường gắn với một sự kiện quan trọng hoặc để tưởng nhớ các vị anh hùng, ông tổ của dân tộc.
Lễ hội thường có hai phần:
- Phần lễ: dâng hương, cúng bái, rước kiệu… thể hiện lòng biết ơn.
- Phần hội: các trò vui như đua thuyền, đấu vật, chơi đu, hát quan họ, múa lân…
Một số lễ hội dân gian quen thuộc: lễ hội đền Hùng, hội Lim, hội chùa Hương, hội đua thuyền, Tết Trung thu.
2. Ví dụ minh họa
Hội đua thuyền trên sông
Sáng sớm, hai bên bờ sông đã chật kín người. Mặt sông lấp lánh dưới nắng vàng. Mười chiếc thuyền cùng dàn hàng ngang, mũi thuyền chúi về phía trước. Tiếng trống "tùng… tùng…" vang lên, các tay chèo đồng loạt khua mái. Nước bắn trắng xóa. Tiếng hò reo của người xem vang động cả khúc sông. Ai cũng mong đội mình yêu thích về đích trước.
Đọc đoạn văn trên, em hãy trả lời:
- Hội đua thuyền được tổ chức ở đâu? Vào lúc nào?
- Có bao nhiêu chiếc thuyền tham gia?
- Âm thanh nào báo hiệu cuộc đua bắt đầu?
- Người xem có tâm trạng như thế nào?
3. Ba bước đọc hiểu văn bản về lễ hội
- Bước 1 – Đọc kỹ: đọc chậm từng câu, chú ý những từ chỉ thời gian (sáng sớm, mồng mười tháng ba…), địa điểm (bờ sông, đền, chùa…).
- Bước 2 – Tìm ý chính: gạch chân những từ chỉ hoạt động (rước kiệu, khua mái, dâng hương…) và âm thanh, màu sắc (trống, hò reo, nắng vàng…).
- Bước 3 – Rút ra ý nghĩa: tự hỏi: "Lễ hội này thể hiện điều gì? Người dân muốn gửi gắm tình cảm gì?"
Mẹo nhỏ: Khi trả lời câu hỏi đọc hiểu, em nên trả lời đủ ý – gọn câu, và có thể dùng lại chính những từ ngữ trong bài đọc. Ví dụ: thay vì viết "đông lắm", em viết "hai bên bờ sông chật kín người".
Câu hỏi củng cố
Em hãy viết câu trả lời ngắn vào vở, sau đó tự đọc lại và kiểm tra xem mình đã trả lời đủ ý chưa nhé!
- Kể tên hai lễ hội dân gian mà em biết và cho biết lễ hội đó được tổ chức vào thời gian nào.
- Đoạn văn về hội đua thuyền có những chi tiết nào nói về âm thanh? Hãy chép lại hai chi tiết đó.
- Nếu được tham dự hội đua thuyền, em sẽ đứng ở đâu và làm gì?
- Theo em, vì sao người dân ta lại tổ chức lễ hội hằng năm?
- Em hãy viết một câu văn tả khung cảnh một lễ hội ở quê em (hoặc nơi em từng đến).